شوشتر؛ شهری که با فواره و آب نما قهر است!

از ابتدای خلقت، آب به عنوان اصلیxad ترین مایۀ حیات، نقش بیxad بدیل خود را در شکلxad گیری تمدنxadهای بشری و تجمعات هدفمند انسانی به اثبات رسانده است. دریاها، دریاچهxad ها، رودخانهxad ها و حتی برکهxad ها همواره آدمی را مجذوب خود نموده xadاند و از همان روزگاران کهن، انسان به این نتیجه رسید که بهxad وسیلۀ اَشکال مختلف آب، مورد تهییج و تحریک قرار می گیرد؛ بدینxad سان بود که صاحبان قدرت و معماران با تمام کاستیxad های تکنولوژیکی و محدودیتxadهای موجود، با وارد کردن آب به صورتxad های گوناگون در مناظر شهری و فضاهای عمومی موجبات سرزندگی و نشاط هر چه بیشتر ساکنین شهرها را فراهم نمودند.

باغxad های معلّق بابل، استخرهای بزرگ دوره رنسانس و حوضxadهای زیبا در معماری ایرانیxad اسلامی از نمونهxad های شایسته و بارز تاریخیِ بهرهxad گیری از آب در ایجاد مناظر مفرّح شهری است و اکنون نیز پس از هزاران سال تجربۀ تاریخی بشر، وجود جنبهxad های مثبت روحی و روانی در این خصوص تحقیقاً به اثبات رسیده است. تعدیل و بهبود سیمای عمومی شهر، ایجاد حض بصری، پر کردن شایسته اوقات فراغت شهروندان، توسعه و رونق xadبخشیِ به صنعت توریسم و تلطیف فضا را می توان از اصلی xadترین منافع طراحی منظر آبـی برای شهرها و مضاف بر آن، ایجاد هویت شهری برای شهرهای «آبxad زادی» همچون شوشتر دانست.

اما اتفاق عجیب و تأسف xadآوری که امروزه در مقابل دیدگان همه در حال وقوع است، پشت کردن شهر شوشتر به تمام دانسته xadها و تجربیات هزاران سالۀ بشری در زمینۀ بهره xadگیری از آب در منظر شهری است و آنچه رنج این قلم را افزون می کند، رودخانهxad ای بودن و فراوانی و سهولت دسترسی به آب در این دیار باستانی است. با چنین منظر خشک و بی روح و ژست اخمالودی که بافت شهری شوشتر به خود گرفته، بعید است مسافر یا گردشگری را جذب سیمای آبلهxad گون خود نموده و یا موجبات کمترین رفع خستگی و تهییج شهروندان را فراهم نماید؛ بلکه احتمالاً آنچه اتفاق خواهد افتاد، تخریب روح و روان و تدفین سرزندگی خواهد بود (که البته اینچنین است).

در این میان، شهرهای کم آب و کویری را می توان در ایران مثال زد که از دیرباز با مشقت و زجر فراوان و با حفر کیلومترها چاه و قنات، سعی در بیرون کشیدن آب از دل زمین را داشته که گویا شوشتر در قیاس با چنین شهرهای نحیف و کم آبی، از فرط فربگی زمینxad گیر شده است! خالی بودن میادین و فضاهای عمومی از شاخصxad ترین عنصر هویتی شوشتر، به هیچ وجه نشانۀ خوبی از میزان تخصص و فهم متولیان امور در این شهر نیست و خروج از چنین وضعیتی، علاوه بر اندیشیدن، برنامهxadریزی و همّت مسئولین مربوطه، مطالبۀ عمومی شهروندان را نیز طلب می کند.